Een nieuwe poort voor de Joodse begraafplaats in Haaksbergen

De Joodse begraafplaats aan de Goorsestraat in Haaksbergen heeft een nieuwe poort gekregen. Met het plaatsen van deze nieuwe toegangspoort wordt letterlijk zichtbaar welke geschiedenis er achter de omheining ligt.

De Joodse begraafplaats in Haaksbergen is eigendom van en in beheer bij het Nederlands-Israëlitisch Kerkgenootschap (NIK). Het NIK is ook de
opdrachtgever van de poort. Het project werd via diverse subsidies bekostigd. Later volgt ook nog beplanting en een informatiebord.

Historie

De Joodse begraafplaats van Haaksbergen stamt mogelijk al uit 1750, hoewel het oudste grafmonument pas van 1898 is. Waarschijnlijk waren daarvoor de Joden te arm om een stenen grafmonument te kunnen plaatsen of gebruikten ze hout als grafmonument, maar is dat intussen verdwenen. Tot 1920 lag de begraafplaats buiten het dorp tussen de twee uitvalswegen naar Delden/Hengelo en Goor. De begraafplaats werd meerdere malen vergroot, eerst in 1894 en in 1906 en 1920 nog eens.

Na de dood van Salomon Frankenhuis werd ter herinnering aan hem door zijn kinderen een metaheerhuis gebouwd op de begraafplaats. In het metaheerhuisje herinnert een gedenksteen aan deze gebeurtenis. Frankenhuis had zelf in 1889 het gietijzeren toegangshek bekostigd. De initialen van hem en zijn vrouw sieren het hekwerk, samen met het jaartal van plaatsing.

In de Tweede Wereldoorlog kwam een groot deel van de Haaksbergse Joden om het leven in vernietigingskampen. De gemeenschap bleef wel bestaan, maar zou uiteindelijk te klein blijken om een kille te kunnen blijven organiseren. In 1972 werd de Joodse gemeente opgeheven en bij die van Hengelo gevoegd. Sinds 1991 wordt de begraafplaats onderhouden door de gemeente Haaksbergen.

In de jaren negentig werd het metaheerhuis gerestaureerd en werd de dakbedekking van bitumen vervangen door dakpannen.

De begraafplaats ligt op een driehoekig perceel. De huidige ingang stamt waarschijnlijk uit 1898, daarvoor lag de ingang op de hoek van de Goorsestraat en Aert van Nesstraat. Op de begraafplaats zijn 41 grafmonumenten te vinden, 19 daarvan zijn van na de oorlog.

De begraafplaats wordt aan drie zijden omgeven door een hoge haag. Op het oudste deel van de begraafplaats zijn geen grafmonumenten te vinden. In de volksmond wordt de begraafplaats als ‘jöddenkarkhof’ aangeduid.

Kijk voor meer informatie op de website van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

Meer over cultuur in Haaksbergen

Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE)
Foto: Matthijs Prins
Eindredactie: Michel van der Voort
Een productie van RTV Sternet