Het Verhaal van Haaksbergen: 005 AUDIO het verzet

RTV Sternet en de Historische Kring Haaksbergen maken een serie over de geschiedenis van Haaksbergen. Deze keer is het onderwerp: het verzet.

Verzetsstrijders

In april 1943 moesten alle joden Haaksbergen verlaten om op transport te worden gesteld naar vernietigingskampen in Duitsland. Voor 33 joodse inwoners was dit reden om onder te duiken. In het buitengebied was het risico om onderduikers te verbergen kleiner dan in het dorp. Bij de afgelegen boerderij van boer Derk Johannes Brand bij Buurse werden liefst 12 onderduikers opgevangen. In het dorp waren er ook mensen die tegen de verordeningen van de bezetters durfden in te gaan.

Eén van de dappere verzetsstrijders was mevrouw Lida Kempkes-Smits, de vrouw van de horlogemaker aan de Blankenburgerstraat 10. ‘Niet kletsen, maar je van de domme houden’, zo blufte zij zich overal doorheen. Zij was de spil in de organisatie die onderduikers hielp. Zo had zij in haar gezin een baby van joodse ouders opgenomen. In haar huis was een kamer gevorderd voor een Duitse officier. Die heeft nooit geweten dat in de kamer tegenover hem een lid van een knokploeg uit Almelo ondergedoken zat.

Na de oorlog was ze verbitterd. ‘Hebben de mensen dan niets geleerd? Is het allemaal voor niets geweest?’ Ze weigerde aanvankelijk een kruisje voor haar betoonde moed. Israël kende haar voor haar hulp aan ondergedoken joden op 27 oktober 1999 postuum de zeer hoge onderscheiding Yad Vashem toe. Haar naam staat in Jeruzalem in een muur gebeiteld.

Auschwitz

Van de 21 joodse Haaksbergenaren die naar concentratiekampen waren afgevoerd, keerde niemand terug. Slager Jopie de Lieme en zijn familie werden als eersten opgepakt, nadat zij zich eerst schuil hadden gehouden in een hutje in het Lankheterbos. Ook het gezin van slager Salomon Frankenhuis kwam om in de gaskamers. Hij had geweigerd onder te duiken, omdat hij zijn gezin bij elkaar wilde houden.

Zijn jongste dochter Betsie was met haar 9 jaar het jongste Haaksbergse slachtoffer van de jodenvervolging. Naast de synagoge staat een standbeeldje van haar. Voor de winkel/ het woonhuis aan de Blankenburgerstraat 7 liggen in het trottoir Stolpersteine. Dat zijn kinderkopkeitjes met een messing naamplaatje van mensen die door rassenvervolging om het leven zijn gebracht. Stolperstein is een Duitse term voor struikelsteen, omdat je als vanzelf omlaag gaat kijken.

Het Verhaal van Haaksbergen 2024

RTV Sternet en de Historische Kring Haaksbergen maken onder de noemer ‘Het Verhaal van Haaksbergen’ een serie over de geschiedenis van Haaksbergen. In ieder deel wordt een ander onderwerp behandeld.

Bekijk en beluister hier alle afleveringen van het Verhaal van Haaksbergen 2024
https://haaksbergeninbeeld.nl/tag/het-verhaal-van-haaksbergen-2024/

Ga naar de start van het Verhaal van Haaksbergen 2024 en de index

Verteller: Wim Oltwater
Interviewer: Jolanda Bouwmeesters
Opnames en montage: Jayden Hauber en Constance van Wolferen
Tekst en eindredactie: Michel van der Voort
Met dank aan de Historische Kring Haaksbergen
‘Het verhaal van Haaksbergen’ is mede mogelijk gemaakt door de Provincie Overijssel.
Een productie van RTV Sternet